หากเราลองนึกภาพว่า ตัวคุณเองกำลังแวะเติมน้ำมันที่ปั๊มใกล้บ้าน แล้วสังเกตเห็นป้ายราคากระโดดขึ้นไปอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ สิ่งแรกที่คิดขึ้นมาได้คงจะเป็น "ทำไมต้องแพงขนาดนี้?" และเมื่อคุณได้ยินมาว่า "น้ำมันส่วนใหญ่มาจากแถบยุโรป ไม่ได้มาจากตะวันออกกลาง" คำถามที่ตามมาก็คือ "แล้วถ้าประเทศฝั่งยุโรปยังขุดเจาะได้ตามปกติ ทำไมราคาหน้าปั๊มถึงยังแพงขึ้นอีก?"

นี่คือข้อสงสัยที่กำลังก้องอยู่ในใจประชาชนทั่วโลก รวมถึงในไอร์แลนด์ที่กำลังเผชิญสถานการณ์นี้อย่างหนัก และข้อเท็จจริงไม่ได้เป็นแค่เรื่องของ "น้ำมัน" แต่มันคือ ภาพสะท้อนเศรษฐกิจมหภาค ที่คนทำธุรกิจสมัยนี้ ผู้ประกอบการ และมนุษย์เงินเดือนในยุคดิจิทัลจำเป็นต้องเรียนรู้และทำความเข้าใจ เพราะมันสะท้อนระบบเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกันทั่วโลก ที่จะส่งผลกระทบต่อทุกการตัดสินใจทางธุรกิจของคุณในอนาคต

ความเข้าใจผิดครั้งใหญ่: "น้ำมันในประเทศ" ไม่มีอยู่จริงในตลาดโลก

หลายคนมีความเชื่อว่า หากประเทศของเราซื้อน้ำมันจากแหล่งใด ราคาก็ควรจะอ้างอิงตามแหล่งที่มานั้น เหมือนเวลาเราซื้อสินค้าเกษตรจากชาวนาในจังหวัดใกล้ๆ ราคาก็ไม่ควรจะเปลี่ยนแปลงไปมากถ้าเกิดภัยพิบัติในอีกซีกโลกหนึ่ง

แต่นี่คือความเข้าใจผิดที่ทำให้เกิดความประมาทมากที่สุด

ตลาดน้ำมันโลกไม่ได้ทำงานแบบนั้น มันทำงานบนกลไกของ "One Global Market" หรือที่เรียกว่า ตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ระดับสากล หมายความว่า ไม่ว่าน้ำมันจะถูกขุดขึ้นมาจากทะเลเหนือ ทะเลทรายในตะวันออกกลาง หรือป่าฝนในอเมริกาใต้ ราคาของมันถูกกำหนดโดย Global Supply and Demand ไม่ใช่ในระดับท้องถิ่น

• เปรียบเทียบให้เห็นภาพ: ถ้าโลกใบนี้คือสระว่ายน้ำขนาดยักษ์ที่เต็มไปด้วยน้ำมัน ไม่ว่าใครจะสูบออกจากมุมไหน ระดับน้ำในสระทั้งหมดก็จะลดลงเท่ากัน
• ผลกระทบแบบโดมิโน: ดังนั้นถ้ามีใครบางคนปิดท่อส่งน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในโลกพร้อมกัน ทุกคนที่ยืนรอบสระก็จะได้รับผลกระทบเหมือนกันหมด

นี่คือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับ Strait of Hormuz ในปัจจุบัน

จุดยุทธศาสตร์ฮอร์มุซ - เส้นเลือดใหญ่ของเศรษฐกิจพลังงานโลก

ก่อนหน้าที่จะมีความตึงเครียดครั้งล่าสุดในตะวันออกกลาง ประมาณ หนึ่งในห้า ของน้ำมันโลกถูกขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางลำเลียงที่แคบที่สุดและมีอิทธิพลต่อเศรษฐกิจมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

เมื่อช่องแคบนี้ถูกบล็อกเส้นทางต่อเรือบรรทุกน้ำมัน หมายความว่าซัพพลายน้ำมันขาดหายไป หนึ่งในห้า จากระบบ

และนี่คือจุดที่คนส่วนใหญ่มองข้าม - แม้ว่าไอร์แลนด์ (และหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย) จะไม่ได้พึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซเป็นหลัก แต่ประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะในเอเชีย เช่น จีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และอินเดีย พึ่งพาเส้นทางนี้เป็นชีวิตจิตใจ

เมื่อประเทศเหล่านี้ไม่สามารถรับน้ำมันจากแหล่งเดิมได้ พวกเขาจะทำอย่างไร? ทางออกของพวกเขาคือ พวกเขาจะหันไปประมูลจากที่อื่นแทน และที่อื่นที่ว่านั้นก็คือแหล่งผลิตในยุโรป ที่ประเทศอย่างไอร์แลนด์เคยซื้อในราคาปกติมาตลอด

สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาคือ จู่ๆ ไอร์แลนด์ก็ต้องเปิดศึกแย่งชิงกับมหาอำนาจทางเศรษฐกิจระดับโลกในการประมูลน้ำมันที่อยู่ใกล้บ้านตัวเอง และเมื่อมีผู้ซื้อมากขึ้นแต่ปริมาณน้ำมันเท่าเดิม มูลค่าของมันก็ต้องแพงขึ้นตามหลักเศรษฐศาสตร์

• ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ (Brent Crude) ซึ่งเป็นมาตรฐานราคาน้ำมันที่ใช้กันทั่วโลก ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์อยู่ที่ประมาณ 72 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล
• แต่หลังจากเกิดการรบกวนในด้านอุปทานและสงครามที่ตึงเครียด ราคาก็พุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล อย่างรวดเร็ว

สิ่งที่คนทำธุรกิจต้องเรียนรู้ - "ความเสี่ยงที่มองไม่เห็น" คือความเสี่ยงที่คาดเดาไม่ได้ที่สุด

สิ่งที่นักธุรกิจรุ่นใหม่ต้องเรียนรู้จากสถานการณ์นี้คือ "ห่วงโซ่อุปทาน" หรือเครือข่ายการผลิตและจัดส่งสินค้าของคุณ ไม่ได้จบแค่ที่คู่ค้าที่คุณติดต่อโดยตรง

ถ้าคุณทำกิจการของกิน คุณอาจจะคิดว่าต้นทุนของคุณขึ้นอยู่กับราคาวัตถุดิบที่ตลาดสด แต่ความจริงคือ ราคาผักทุกใบในจานของลูกค้า ถูกขับเคลื่อนด้วยปัจจัยจากอีกซีกโลก เพราะค่าขนส่ง ค่าปุ๋ย ค่าเชื้อเพลิงในการเก็บเกี่ยว ทั้งหมดล้วนเป็นพลังงานทั้งสิ้น

นี่คือสิ่งที่เรียกว่า "Hidden Vulnerabilities" ในระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่ คุณอาจคิดว่าธุรกิจของคุณปลอดภัย เพราะคุณซื้อจากผู้ผลิตในประเทศ แต่เมื่อเกิดวิกฤตในระดับโลก ผู้ผลิตในประเทศของคุณก็จะส่งต่อต้นทุนมาให้คุณอยู่ดี

• บทเรียนที่ต้องจดจำ: ในยุคโลกาภิวัตน์ ไม่มีธุรกิจไหน "โดดเดี่ยวตัวเอง" ได้อย่างแท้จริง
• ทุกธุรกิจคือส่วนหนึ่งของเครือข่ายที่เชื่อมต่อกันหมด
• และสิ่งที่เกิดขึ้นในส่วนหนึ่งของโลก จะส่งผลกระทบทางอ้อมมาถึงคุณไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

ทำไมภาครัฐไม่อุ้มราคาน้ำมันให้สุดทาง?

อีกหนึ่งข้อถกเถียงในสังคมคือ ในเมื่อกว่าครึ่งหนึ่งของราคาน้ำมันที่เราจ่ายเป็น ภาษีต่างๆ ทำไมรัฐบาลถึงไม่ลดภาษีลงเพื่อช่วยเหลือประชาชน?

ในกรณีของไอร์แลนด์ ตั้งแต่เกิดสถานการณ์ในปลายเดือนกุมภาพันธ์ รัฐบาลได้ลดภาษีน้ำมันดีเซลลงรวม ประมาณ 32 เซนต์ และน้ำมันเบนซินลง 27 เซนต์ต่อลิตร ซึ่งใช้งบประมาณรวมถึง กว่าเจ็ดร้อยห้าสิบล้านยูโร

ฟังดูเหมือนมหาศาล แต่ทำไมรัฐบาลถึงไม่ลดมากกว่านี้ในเมื่อมีงบประมาณเกินดุลตั้งหลายพันล้านยูโร?

คำตอบคือ "การแทรกแซงตลาดมีราคาที่ต้องจ่าย" หรือที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า "Opportunity Cost"

ถ้ารัฐบาลเอาเงินไปลดภาษีน้ำมันมากกว่านี้ ก็แปลว่าต้องโยกงบประมาณมาจากที่อื่น เช่น การลดภาษีเงินได้ที่วางแผนไว้ในเดือนตุลาคม หรืองบประมาณด้านสาธารณสุข การศึกษา และโครงสร้างพื้นฐาน

นอกจากนี้ ตัวเลขเงินเกินดุล 9.2 พันล้านยูโร ที่ดูเหมือนจะมหาศาล แท้จริงแล้วส่วนใหญ่มาจากภาษีนิติบุคคลที่มีความผันผวนสูงมาก ไม่มีใครรับประกันได้ว่าปีหน้าจะยังมีรายได้แบบนี้อยู่อีก

• บทเรียนที่สองสำหรับนักธุรกิจ: เมื่อคุณจัดการ Cash Flow ไม่ว่าจะเป็นเงินส่วนตัวหรือเงินของบริษัท
• อย่าใช้จ่ายตามตัวเลขที่เห็นในบัญชี ณ ปัจจุบันแค่ชั่วคราว
• ต้องคิดถึง "ความมั่นคง" ของรายได้ด้วยว่ามันยั่งยืนแค่ไหน
• รายได้ที่มาจากลูกค้ารายใหญ่แค่รายเดียว ไม่ใช่รายได้ที่คุณควรนำไปวางแผนการใช้จ่ายระยะยาว

ผู้ประกอบการขายน้ำมันโก่งราคาจริงหรือ?

อีกหนึ่งประเด็นที่มักจะเป็นประเด็นร้อนในยามที่ราคาน้ำมันพุ่งสูงคือ ข้อกล่าวหาที่ว่า เจ้าของธุรกิจแอบโก่งราคา

ในกรณีของไอร์แลนด์ ราคาน้ำมันดีเซลกระโดดจาก ประมาณหนึ่งจุดเจ็ดยูโร ไปเป็น สองจุดสามยูโร ภายในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่นี่ ซึ่งเป็นเรื่องที่สร้างความไม่พอใจและสมเหตุสมผลที่จะมีการตรวจสอบ

หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคของไอร์แลนด์ได้เข้าไปสอบสวนแล้ว และผลการสอบสวนพบว่า ไร้ร่องรอยการทุจริต ที่บ่งชี้ว่าผู้ค้าปลีกฉวยโอกาสจากสถานการณ์นี้

การวิเคราะห์ราคาขายส่ง (ซึ่งเป็นราคาที่ปั๊มน้ำมันต้องจ่ายเอง) แสดงให้เห็นว่าการพุ่งขึ้นของราคาขายส่งเป็นไปในทิศทางเดียวกับราคาที่ผู้บริโภคจ่ายที่ปั๊ม หมายความว่า ผู้ค้าปลีกแค่ ปรับราคาตามต้นทุนที่แท้จริง

• ข้อคิดส่งท้ายสำหรับคนทำกิจการ: ในยามวิกฤต อย่ากระโดดเข้าไปกล่าวหาใครโดยไม่มีข้อมูล
• แต่จงเรียนรู้ที่จะ "แยกแยะระหว่างการส่งต่อต้นทุนกับการฉวยโอกาส" สองอย่างนี้มีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
• ถ้าคุณเป็นเจ้าของธุรกิจ ในช่วงที่ต้นทุนของคุณสูงขึ้น คุณมีสิทธิ์ปรับราคาขายให้สอดคล้องกับต้นทุน
• แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ ความโปร่งใสในการสื่อสารกับลูกค้า
• ต้องอธิบายเหตุผลของการปรับราคาให้ชัดเจน แสดงให้เห็นว่าคุณก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน เพื่อรักษา ความไว้วางใจในระยะยาว